Soms vertelt een kind iets waarvan je even stil wordt.
Tijdens mijn begeleiding van een meisje uit groep 3 kwam een gedachte naar voren die me raakte. Haar ouders waren ongeveer twee jaar geleden gescheiden. Ze kwamen goed met elkaar overweg, communiceerden open over de kinderen en aten zelfs iedere week samen. Ze deden zichtbaar hun best om de scheiding voor hun kinderen zo goed mogelijk te laten verlopen.
Toch zat er bij dit meisje iets heel anders vanbinnen.
Ze dacht dat haar ouders waren gescheiden omdat zij niet lief genoeg was geweest.
Als een kind zichzelf de schuld geeft
Het meisje was bij mij aangemeld omdat ze graag wilde praten over de scheiding. Ze liet heftige emoties zien en had behoefte aan een plek waar ze haar gedachten en gevoelens kon delen.
In onze gesprekken ontdekte ik dat ze zichzelf verantwoordelijk voelde voor de scheiding. In haar hoofd had haar gedrag er misschien voor gezorgd dat papa en mama niet meer samen waren.
Misschien was ze niet lief genoeg geweest. Misschien had ze beter moeten luisteren. Misschien had ze minder boos moeten zijn.
Voor een volwassene klinkt dat misschien onlogisch. Maar voor een jong kind kan zo'n gedachte heel werkelijk voelen.
Kinderen begrijpen vaak nog niet goed waarom volwassenen besluiten uit elkaar te gaan. Ze proberen betekenis te geven aan wat er gebeurt. En soms vullen ze de ontbrekende informatie zelf in.
Daarbij kunnen ze zichzelf een rol toekennen die helemaal niet bij hen hoort: die van degene die de scheiding heeft veroorzaakt.
Ook als ouders het goed doen
Wat mij in deze situatie opnieuw aan het denken zette, is dat deze ouders juist veel dingen goed doen.
Ze hebben onderling goed contact, betrekken hun kinderen bij wat voor hen belangrijk is en proberen samen een veilige basis te bieden.
En toch worstelde hun dochter met schuldgevoelens.
Dat laat zien dat een scheiding niet alleen gaat over wat ouders regelen en hoe zij met elkaar omgaan. Het gaat ook over hoe een kind de scheiding beleeft.
Een kind kan verdrietig zijn, vragen hebben of bang zijn om een ouder kwijt te raken. Maar het kan ook gedachten hebben die ouders helemaal niet zien of verwachten.
Juist daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar hoe het tussen ouders gaat, maar ook regelmatig stil te staan bij wat er in het hoofd en hart van een kind gebeurt.
Ontschuldigen: jij bent niet verantwoordelijk
Bij kinderen die een scheiding meemaken, vind ik het ontschuldigen een essentieel onderdeel van de begeleiding.
Ontschuldigen betekent dat je een kind helpt begrijpen dat het op geen enkele manier verantwoordelijk is voor de scheiding van zijn ouders.
Niet door het één keer te zeggen, maar door daar steeds opnieuw aandacht aan te besteden.
Want een kind kan verstandelijk misschien wel begrijpen dat het niet de schuld is, maar dat betekent nog niet dat het dat ook zo voelt.
Het helpt om samen te onderzoeken welke gedachten een kind heeft. Waar komt het idee vandaan dat het niet lief genoeg was? Wat maakt dat het zichzelf verantwoordelijk voelt?
En vooral: welke boodschap heeft het nodig om die gedachte langzaam los te kunnen laten?
Soms is dat heel eenvoudig:
Papa en mama zijn uit elkaar gegaan omdat hun relatie niet meer goed ging. Dat heeft niets met jou te maken. Je had niet liever, stiller of gehoorzamer hoeven zijn. Jij bent gewoon hun kind. En dat blijft zo.
Voor jonge kinderen kan het helpend zijn om dit te ondersteunen met tekenen, spel of een verhaal. Zo krijgen gedachten en gevoelens die moeilijk onder woorden te brengen zijn toch een plek.
Wat heeft jouw kind nodig?
Een kind hoeft de scheiding niet op dezelfde manier te verwerken als een ouder. En soms komen gevoelens pas veel later naar boven.
Blijf daarom nieuwsgierig naar wat er in je kind omgaat. Stel open vragen. Luister zonder meteen gerust te stellen of oplossingen aan te dragen.
En vergeet vooral niet om die ene boodschap regelmatig te herhalen:
De scheiding is een beslissing van papa en mama. Jij hebt daar geen schuld aan. Je hoeft niets op te lossen en je hoeft niet te kiezen. Je mag gewoon kind zijn.
Want dat is misschien wel het belangrijkste wat een kind na een scheiding nodig heeft: de ruimte om kind te zijn, zonder verantwoordelijkheid te dragen voor de relatie van zijn ouders.
Heeft jouw kind moeite met de scheiding?
Soms heeft een kind behoefte aan iemand buiten het gezin om gedachten en gevoelens te delen. Bij Binnen in Beweging bied ik kinderen een veilige plek om stil te staan bij wat er in hen omgaat.
Wil je eens bespreken wat jouw kind nodig heeft? Je bent welkom voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.
Reactie plaatsen
Reacties