Een jongen die net in groep 5 zit, vertelde mij dit tijdens een begeleidingsmoment. Eind groep 4 had hij de diagnose ADHD gekregen. Sindsdien leek het label steeds meer onderdeel te worden van hoe hij naar zichzelf keek.
Niet alleen hijzelf dacht dat hij minder slim was. Ook klasgenoten hadden hem al eens “dom” genoemd. En woorden van andere kinderen kunnen hard binnenkomen, zeker wanneer je zelf nog aan het ontdekken bent wie je bent en waar je goed in bent.
Het kwaliteitenspel
We gingen aan de slag met het kwaliteitenspel. De opdracht was eenvoudig: kies de kaartjes met kwaliteiten die bij jou passen.
Al snel lagen er verschillende kaartjes voor hem.
Creatief.
Snel.
Veel ideeën hebben.
Plannen kunnen maken.
Maar toen hij bij het kaartje ‘slim’ kwam, stopte hij. “Die ben ik niet.”
Ik vroeg hem waarom. “Omdat ik ADHD heb.”
Dat vond ik een belangrijk moment. Want blijkbaar was er in zijn hoofd een verband ontstaan tussen ADHD hebben en niet slim zijn. Maar ADHD zegt niets over hoe intelligent een kind is.
Anders werkt niet hetzelfde als minder
Kinderen met ADHD kunnen op school tegen dingen aanlopen die voor andere kinderen gemakkelijker lijken. Stilzitten. Wachten. Aandacht bij een uitleg houden. Een opdracht afmaken wanneer er ondertussen van alles gebeurt.
Dat kan ervoor zorgen dat een kind regelmatig hoort:
“Let eens op.”
“Zit stil.”
“Je luistert niet.”
“Waarom doe je nou weer zo?”
En als je dat vaak genoeg hoort, kan er langzaam iets veranderen in hoe je over jezelf denkt.
Van: “Ik vind dit lastig.”
naar: “Ik kan dit niet.”
En uiteindelijk misschien zelfs: “Ik ben dom.”
Terwijl dat helemaal niet hetzelfde is.
Er zit veel in zijn hoofd
Ik vertelde hem dat ik juist veel slimheid in zijn hoofd zag. Misschien niet altijd op de manier waarop school dat meet of verwacht.
Hij heeft veel ideeën. Hij kan creatieve oplossingen bedenken. Hij denkt snel. Hij kan plannen maken. Hij ziet mogelijkheden. Dat zijn óók kwaliteiten.
Tegelijkertijd is het belangrijk om niet te doen alsof ADHD alleen maar voordelen heeft. Voor hem is het soms echt lastig. Vooral op school, waar van hem wordt verwacht dat hij stilzit, luistert en zijn aandacht bij de uitleg houdt. Daar mag het moeilijk zijn.
Maar iets moeilijk vinden betekent niet dat je dom bent.
“Ik wist niet dat ik zoveel kwaliteiten had”
Naarmate we verder gingen met het kwaliteitenspel, kwamen er steeds meer kaartjes bij. Op een gegeven moment keek hij naar alle kaartjes die voor hem lagen. Hij had eigenlijk niet verwacht dat het er zoveel zouden zijn. Dat vond ik misschien wel net zo waardevol als het gesprek over het kaartje ‘slim’.
Want wanneer een kind vooral gewend is om te horen wat er niet goed gaat, kan het behoorlijk verrassend zijn om ineens stil te staan bij wat er allemaal wél is.
Niet: wat moet ik nog verbeteren?
Maar:
Wat is er al in mij aanwezig?
We stonden samen stil bij zijn kwaliteiten. Bij zijn creativiteit. Zijn snelheid. Zijn vele ideeën. Zijn vermogen om plannen te bedenken. En bij de manier waarop zijn hoofd soms juist heel snel verbanden legt en nieuwe mogelijkheden ziet.
Deze kwaliteiten waren er altijd al. Alleen keek hij er nog niet op die manier naar.
Een diagnose is geen identiteit
Misschien is dat wel één van de belangrijkste dingen die kinderen moeten leren wanneer ze een diagnose krijgen:
Je hebt ADHD. Je bént niet ADHD.
Een diagnose kan helpen om te begrijpen waarom sommige dingen moeilijker zijn en welke ondersteuning daarbij kan helpen. Maar een diagnose vertelt niet wie je bent.
Je bent niet alleen degene die moeilijk stil kan zitten.
Je bent ook degene met die geweldige ideeën.
Degene die snel kan denken.
Degene die creatief is.
Degene die plannen kan bedenken.
Degene die enthousiast kan zijn.
Degene die misschien op een heel andere manier naar de wereld kijkt.
Tijdens ons gesprek keken we nog eens naar alle kaartjes die voor hem lagen. En daar stond ‘slim’ tussen.
Misschien voelde het voor hem nog niet helemaal als zijn kaartje. Maar het lag er wel.
En misschien is dat soms waar begeleiding over gaat: een kind helpen om opnieuw te kijken naar zichzelf. Niet door te zeggen dat alles gemakkelijk is. Maar door te laten zien dat de dingen die moeilijk zijn, nooit het hele verhaal vertellen.
Want een kind met ADHD is veel meer dan zijn ADHD.
En zeker niet dom.
Reactie plaatsen
Reacties