Je hoeft het verdriet van je kind niet op te lossen

Want als je kind verdrietig is, bang, boos of teleurgesteld, wil je als ouder vaak maar één ding: dat het zich weer beter voelt.

En dus zeggen we:

"Het valt wel mee." 
"Maak je maar geen zorgen." 
"Morgen gaat het vast beter." 
"Je moet het gewoon even proberen." 
"Maar je weet toch dat het niet erg is?"

Allemaal goedbedoeld. Allemaal vanuit liefde. Maar helpt het eigenlijk wel?

We willen het zo graag beter maken

Brené Brown maakt in haar filmpje een mooi onderscheid tussen sympathie en empathie.

Bij sympathie zie je dat iemand het moeilijk heeft en wil je graag iets doen om het beter te maken. Empathie gaat ergens anders over. Over naast iemand gaan staan. Of misschien beter gezegd: naast iemand gaan zitten.

Niet meteen met een oplossing. Niet met een positieve draai. Niet met: "Gelukkig..." of "Tenminste..."

Maar gewoon:

"Ik zie dat dit pijn doet." 
"Ik ben hier."

Brown gebruikt hiervoor het beeld van iemand die in een diepe put zit.

Je kunt bovenaan de put blijven staan en roepen dat het allemaal wel meevalt. Je kunt een oplossing aandragen. Of je kunt naar beneden klimmen en naast diegene gaan zitten.

Je hoeft de put niet meteen dicht te gooien.
Je hoeft het probleem niet op te lossen.
Je bent er gewoon.

En juist daarin zit de verbinding.

Dat klinkt eenvoudig. Maar dat is het niet.

Want als ouder wil je natuurlijk niet dat je kind verdrietig is.

Je wilt niet dat je kind bang is.
Je wilt niet dat het zich buitengesloten voelt.
Je wilt niet dat het pijn heeft.

Dus wanneer je kind thuiskomt en zegt:

"Niemand wilde vandaag met mij spelen."

dan is het verleidelijk om te zeggen:

"Dat kan toch niet? Je hebt toch genoeg vriendjes?" 
Of: 
"Morgen vraag je gewoon of je mee mag doen." 
Of: 
"Ach joh, trek het je niet zo aan."

Misschien zeg je het zelfs met een knuffel erbij.

Omdat je kind zo verdrietig kijkt en jij dat verdriet het liefst meteen weg zou willen nemen. 

Ik herken dat. Ik heb zelf ook vaak gedacht: hoe kan ik ervoor zorgen dat mijn kind zich snel weer beter voelt? Maar misschien is dat niet altijd de eerste vraag die we hoeven te stellen.

Misschien is de eerste vraag:

Kan ik er even zijn, zonder het op te lossen?

Eerst begrijpen, dan helpen

Empathie betekent niet dat je het met je kind eens moet zijn.

Het betekent ook niet dat alles wat een kind voelt of doet automatisch goed is.

Een kind mag boos zijn.
Een kind mag verdrietig zijn.
Een kind mag bang zijn.

Maar dat betekent niet dat een kind daarom een ander mag slaan of alles kapot mag maken. Grenzen blijven belangrijk.

Alleen: voordat je kunt uitleggen wat anders kan, helpt het vaak om eerst te begrijpen wat er bij je kind gebeurt. Want een kind dat helemaal overspoeld is door emoties, heeft niet altijd behoefte aan een uitleg.

Het heeft misschien eerst behoefte aan iemand die zegt:

"Ik zie dat dit heel moeilijk voor je is." 
Of: 
"Je bent echt verdrietig, hè?" 
Of gewoon: 
"Kom maar. Ik ben hier."

Dat is niet hetzelfde als het probleem oplossen. Maar het kan wel zorgen voor verbinding.

We willen het ongemak zo graag wegnemen

Een van de dingen uit het filmpje die bij mij bleef hangen, is hoe snel we het positieve erbij halen.

Iemand vertelt iets verdrietigs en wij proberen het meteen lichter te maken.

"Je bent gezakt voor je toets, maar je hebt het in ieder geval geprobeerd." 
"Je beste vriend wil niet meer met je spelen, maar gelukkig heb je nog andere vrienden." 
"Je vindt het spannend om naar die nieuwe school te gaan, maar straks valt het vast allemaal mee."

We proberen het beter te maken. Maar soms hoeft iets niet beter gemaakt te worden. Soms mag het gewoon even rot zijn.

Een kind hoeft niet meteen van verdriet naar opluchting. Het mag eerst verdrietig zijn. En wij mogen daar even naast zitten.

Wat heeft mijn kind nu nodig?

Dit is misschien wel de vraag die ik mezelf steeds vaker probeer te stellen.

Niet: 
Hoe krijg ik dit gevoel zo snel mogelijk weg?

Maar: 
Wat heeft mijn kind nu van mij nodig?

Misschien een knuffel. 
Misschien rust. 
Misschien ruimte. 
Misschien wil je kind helemaal niets zeggen.

En misschien wil het juist alles vertellen. 
Je hoeft het niet vooraf te weten.

Je kunt ook gewoon vragen:

"Wil je dat ik luister of wil je dat ik met je meedenk?"

Ik vind dat zelf een prachtige vraag.

Want soms willen wij als volwassenen al oplossingen bedenken, terwijl een kind eigenlijk alleen maar wil dat iemand begrijpt hoe moeilijk het was.

Ook dit leer ik nog steeds

Ik schrijf dit niet omdat ik inmiddels perfect empathisch reageer. Integendeel.

Ook ik schiet soms in oplossingen. 

Omdat ik het ongemak moeilijk vind.
Omdat ik mijn kind wil beschermen. 
Omdat ik denk dat ik moet helpen.

En misschien zit daar wel precies de uitdaging.

Empathie vraagt namelijk ook iets van onszelf. Het vraagt dat we het ongemak van onze kinderen kunnen verdragen. Dat we niet meteen hoeven in te grijpen. Dat we niet alles hoeven op te lossen. Dat we soms gewoon even naast onze kinderen mogen zitten in hun "put".

Niet om ze daar te laten zitten. Maar om ze te laten merken: Je hoeft hier niet alleen doorheen.

Probeer het eens

Misschien kun je de volgende keer dat je kind iets vertelt wat verdrietig, spannend of moeilijk is, proberen om je eerste oplossing even uit te stellen.

Adem.
Luister.

En probeer eerst één van deze zinnen:

"Ik snap dat dit moeilijk voor je is." 
"Ik zie dat dit je raakt." 
"Vertel eens, wat gebeurde er?" 
"Wat fijn dat je dit aan mij vertelt."

Of misschien alleen:

"Ik ben hier."

Je hoeft het verdriet van je kind niet weg te nemen. 
Je hoeft het niet meteen beter te maken.

Soms is het grootste cadeau dat je kunt geven: er zijn, terwijl het even niet goed gaat.

Want kinderen leren niet alleen omgaan met moeilijke gevoelens doordat wij ze oplossen.

Ze leren ook dat moeilijke gevoelens gedragen kunnen worden.

Samen.

En misschien begint dat wel met iets heel kleins:

Niet meteen omhoog roepen vanaf de rand van de put.
Maar even naar beneden klimmen.
En naast je kind gaan zitten.

Bekijk de video

Twijfel je over je kind? Plan een gratis kennismakingsgesprek

Je hoeft nog niet precies te weten wat er aan de hand is. Vertel wat je ziet en waar je tegenaan loopt. We kijken samen of ik iets voor jullie kan betekenen.